Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2010

Καθαρή Δευτέρα

Είναι η πρώτη μέρα της μεγάλης Σαρακοστής γι΄ αυτό λέγεται και πρωτονήστιμη Δευτέρα και Αρχιδευτέρα. Λέγεται Καθαρή, επειδή από το πρωί της ημέρας αυτής κάθε νοικοκυρά καταγίνεται με να καθαρίσει τα μαγειρικά της σκεύη από λίπη, πλένοντάς τα με ζεστό σταχτόνερο. Κάθε εργασία αποκλείεται, επειδή ουσιαστικά η Καθαρή Δευτέρα ανήκει στην Αποκριά. Είναι δύσκολο να χωριστεί κανείς αμέσως από ό, τι καλό και ευχάριστο έχει απολαύσει! Έπειτα κανένας κανόνας δεν απαγορεύει το κρασί. Αυτό λοιπόν με λίγες ελιές, ταραμά και φρέσκα κρεμμυδάκια και με το απόθεμα της ευτυχίας που διατηρείται ακέραιο από την προηγούμενη μέρα, αρκεί ώστε και η ημέρα αυτή να μην υστερεί σε κέφι και λυτή γλώσσα από τις ημέρες της Αποκριάς, με τη διαφορά ότι αλλάζει η σκηνή, και όλοι, οι μεγάλοι με τα καλάθια και τις μπουκάλες, οι μικροί με τους χαρταετούς, πηγαίνουν στην εξοχή για να κάνουν τα κούλουμα.

[…]Όπως και οι ημέρες της Αποκριάς, έτσι και η Καθαρή Δευτέρα θεωρείται κατάλληλη για μαντείες. Ιδίως οι ανύπαντρες κοπέλες προσπαθούν με διάφορα μέσα και μεθόδους να προκαλέσουν μαντικό όνειρο.

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι:

α. Κ ά λ ε σ μ α ή προσκάλεσμα ή δέσιμο της Μοίρας. Π.χ. το βράδυ της Καθαρής Δευτέρας η νέα πριν κοιμηθεί τυλίγει στη μέση της ένα χρυσομάντιλο, τις δύο άκρες του οποίου δένει πίσω με τρεις κόμπους λέγοντας:
Άγια Δευτέρα βγαίνοντας/Άγια Τρίτη μπαίνοντα,/Άγια Τετράδ΄ αληθινή/όπου σε στέλνω να διαβής/…τη Μοίρα μου να πας να βρεις,/να ρθη απόψε να μου ειπή/ποιον άντρα θελά να πάρω (Λαογρ., Γ΄, β).

β. Α ρ μ υ λ ο κ ο υ λ ο ύ ρ α. Στην Παρασκευή της τηρούνται ορισμένες διατυπώσεις: αλεύρι κλεμμένο από τρία σπίτια απίκραντα ή μονοστέφανα΄το ζυμώνει παρθένα με πολύ αλάτι ανάποδα (δηλαδή με τα χέρια πίσω από την πλάτη), κάνει τρεις κουλούρες. Τις ψήνουν στα κάρβουνα και παίρνουν από καθεμιά κουλούρα μια μπουκουνιά. Τη μια θα τη φαν, την άλλη θα την ρίξουν απάν΄ στη σκέπα, καρσί στον ήλιο, και την άλλη θα τη βάλουν κάτ΄ από το μαξιλάρι. Στον ύπνο τους να ιδούν το παληκάρι. Κι όταν είναι να πάρη λεύτερο παιδί, θα τον ιδή στον ύπνο με το ποτήρι χρυσό. Κι όταν είναι χηρευάμενος, θα πάη μ΄ ένα τσικνωμένο κάρ. (Φυσίνη Λήμνου).

γ. Σ α ρ α κ ο σ τ ο κ ο υ λ ο ύ ρ α
την ψήνουν στη γωνιά χάμω και το πρωί την Καθαροδευτέρα, μόλις ξυπνήσουν, την κυλούνε. Αν πάη δεξά, θα πάη καλά το σπίτι, αν κάμη αριστερά, θα είναι δύστυχα τα εισοδήματα και προπαντών το γέννημα(Βασιλίτσι Πυλίας).

Πολλές είναι και οι π ρ ο λ ή ψ ε ι ς και οι δεισαιμονικές συνήθειες της Καθαρής Δευτέρας.
Π.χ. «δεν πιάνουν μαχαίρι, δεν κόφτουν τίποτε, για να μην κόφτουν τα ποντίκια τα γεννήματα» (Ήπειρος). Τρώνε μια μπουκιά από τη Σαρακοστοκουλούρα, για να κουμπώσουν τη Σαρακοστή, να μην τους πιάσει η Σαρακοστή νηστικούς (Πυλία).

Γ. Α. ΜΕΓΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ , ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΣΤΙΑ.

ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ : ))

Δεν υπάρχουν σχόλια: